Açık bankacılık, müşterinin onayıyla hesap bilgilerinin güvenli API'ler üzerinden yetkili üçüncü taraflarla paylaşılmasını ve bu taraflar aracılığıyla ödeme başlatılmasını mümkün kılar. Türkiye'de bu alan, TCMB düzenlemeleri ve Bankalararası Kart Merkezinin (BKM) geliştirdiği GEÇİT altyapısıyla ortak bir standart üzerinde ilerliyor. Bu yazıda düzenleyici çerçeveyi, 2025–2026 döneminin öne çıkan gelişmelerini ve fintech'ler için fırsat alanlarını ele alıyoruz.

Düzenleyici çerçeve

Açık bankacılığın hukuki temeli, 7192 sayılı Kanunla 6493 sayılı Kanuna eklenen iki ödeme hizmetine dayanır: müşterinin isteği üzerine başka bir ödeme hizmeti sağlayıcısındaki ödeme hesabıyla ilgili sunulan ödeme emri başlatma hizmeti ve müşteri onayıyla bir veya daha fazla ödeme hesabına ilişkin konsolide bilgilerin çevrim içi platformlarda sunulduğu hesap bilgisi hizmeti. Bu hizmetleri sunabilmek için TCMB'den faaliyet izni alınması gerekir. Müşteri onayı ve güçlü kimlik doğrulama, bu hizmetlerin tasarımında düzenleyici çerçevenin temel unsurları arasında yer alır.

Uygulamanın ayrıntıları, TCMB'nin bilgi sistemleri ve veri paylaşım servislerine ilişkin tebliğinde düzenlenir. Tebliğ, veri paylaşım servislerini; müşteriler adına hareket eden tarafların API'ler aracılığıyla hesap hizmeti sağlayıcısının (HHS) sunduğu ödeme hizmetlerine uzaktan eriştiği elektronik kanal olarak tanımlar. Teknik ve işlevsel standartlar ise Ödeme Hizmetleri Veri Paylaşım Servisleri (ÖHVPS) API ilke ve kurallarıyla belirlenir.

GEÇİT ve ortak altyapı yaklaşımı

Türkiye modelinin dikkat çeken özelliklerinden biri, merkezi bir geçit altyapısının kullanılmasıdır. BKM tarafından geliştirilen Açık Bankacılık Geçidi (GEÇİT), hesap hizmeti sağlayıcılarıyla bu hizmetleri kullanan kuruluşların ortak standartlar üzerinden bağlanmasını sağlar. TCMB'nin 2022 sonunda yaptığı duyuruyla bankalar GEÇİT üzerinden hizmet vermeye başladı. Her kurumla ayrı ayrı entegrasyon yapmak yerine tek bir standart üzerinden bağlanabilmek, özellikle küçük ekipler için önemli bir verimlilik avantajıdır. Bu yaklaşım, standartların tek merkezden güncellenmesine ve ekosistemin birlikte gelişmesine de katkı sağlar.

Son dönemde çerçeve belirgin biçimde olgunlaştı:

  • Mart 2025: Hesap hizmeti sağlayıcısı tanımı daraltıldı; müşterilerine ödeme hesaplarına doğrudan çevrim içi erişim imkânı sunmayan kuruluşlar tanım dışında bırakıldı. FAST katılımcıları ile ödeme işlem hacmine göre ilk on arasında yer alan kuruluşlar için BKM API Geçidine bağlanma yükümlülüğüne ilişkin uyum süresi 31 Aralık 2025 olarak belirlendi.
  • Mart 2026: TCMB, ÖHVPS'nin 2.0.0 sürümüyle hesap bilgisi hizmetlerine kart bilgi ve hareketlerine ilişkin kapsamlı özelliklerin eklendiğini, ileri tarihli ve düzenli ödeme emri başlatma hizmetlerinin de kullanıma açıldığını duyurdu.

Fintech'ler için fırsat alanları

Kişisel finans yönetimi ve hesap toplulaştırma

Farklı kuruluşlardaki hesapların tek ekranda izlenmesi, harcamaların kategorize edilmesi, bütçe ve tasarruf önerileri gibi hizmetler hesap bilgisi hizmetinin doğal kullanım alanıdır. Kart bilgi ve hareketlerinin kapsama eklenmesi, bu ürünlerin değer önerisini güçlendirir ve kullanıcıya finansal durumunu daha bütünlüklü görme imkânı verir.

Hesaptan hesaba ödeme ve e-ticaret

Ödeme emri başlatma hizmeti, müşterinin hesabından doğrudan ödeme başlatılmasına imkân tanır. E-ticaret ödeme adımları, fatura ve bağış ödemeleri ile yüksek tutarlı işlemler bu modelin öne çıkan senaryolarıdır. İleri tarihli ve düzenli ödeme emirleri ise abonelik, kira ve aidat gibi tekrarlayan ödemeler için yeni ürün kurgularına kapı aralar.

KOBİ finans yönetimi ve muhasebe entegrasyonu

İşletmelerin hesap hareketlerinin muhasebe ve ERP sistemlerine otomatik aktarılması, tahsilatların eşleştirilmesi ve nakit akışı tahmini, açık bankacılık verisiyle daha güvenilir ve daha az emek yoğun hâle gelir. Birden fazla bankayla çalışan işletmeler için tek panelden nakit yönetimi, somut bir değer önerisidir.

Risk değerlendirmesi ve müşteri doğrulama

Müşteri onayıyla erişilen hesap verileri; gelir doğrulama, ödeme gücü analizi veya üye iş yeri başvurularının değerlendirilmesi gibi süreçlerde kullanılabilir. Bu tür kullanımlarda amacın açıkça tanımlanması ve KVKK ilkelerine uygun veri minimizasyonu kritik önemdedir. Kullanıcıya verilerinin hangi karar sürecinde kullanıldığının açıkça anlatılması, güveni ve onay oranlarını olumlu etkiler.

Platformlar için gömülü finans

Pazaryerleri, abonelik platformları ve sektörel yazılım sağlayıcıları; açık bankacılık tabanlı ödeme ve hesap doğrulama akışlarını kendi deneyimlerine yerleştirerek tahsilat süreçlerini sadeleştirebilir. Bu yapılarda lisanslı bir kuruluşla doğru kurgulanmış bir iş birliği modeli, hem hızlı pazara çıkışı hem de mevzuata uyumu destekler.

Başlamadan önce kontrol listesi

  • Hizmetinizin ödeme emri başlatma, hesap bilgisi veya her iki hizmet kapsamına girip girmediğini ve buna uygun lisans stratejinizi netleştirin.
  • ÖHVPS API ilke ve kurallarının güncel sürümünü ve GEÇİT entegrasyon süreçlerini inceleyin.
  • Rıza yönetimi, güçlü kimlik doğrulama ve yönlendirme akışlarını kullanıcı deneyimiyle birlikte tasarlayın.
  • Bilgi güvenliği, sızma testi ve iş sürekliliği gereksinimlerini baştan mimariye dahil edin.
  • KVKK kapsamında aydınlatma, veri minimizasyonu ve saklama sürelerini belirleyin.
  • Gelir modelinizi işlem başı ücret, abonelik veya kurumsal lisans seçenekleri üzerinden test edin.

Bu adımları erken aşamada ele almak, lisans başvurusu ve teknik entegrasyon süreçlerinde yaşanabilecek gecikmeleri azaltır ve ürünün pazara çıkış takvimini daha öngörülebilir kılar.

Ürün tasarımında başarıyı belirleyen unsurlar

Teknik entegrasyonun tamamlanması, ürünün benimseneceği anlamına gelmez. Açık bankacılık ürünlerinde kullanıcı deneyimi ve güven, dönüşüm oranlarını doğrudan belirler.

  • Anlaşılır rıza ekranları: Hangi verinin, hangi amaçla ve ne kadar süreyle paylaşılacağının sade bir dille anlatılması
  • Kısa yönlendirme akışları: Kullanıcının hesap hizmeti sağlayıcısına yönlendirilip geri döndüğü adımlarda gereksiz sürtünmenin azaltılması
  • Rıza yönetimi paneli: Kullanıcının verdiği izinleri tek yerden görebilmesi ve iptal edebilmesi
  • Hata yönetimi: Bağlantı kesintisi veya reddedilen işlemlerde kullanıcıya net ve yönlendirici mesajlar gösterilmesi
  • Değerin hızlı gösterilmesi: Bağlantı kurulur kurulmaz kullanıcıya somut bir fayda sunulması

Dikkat edilmesi gereken riskler

Açık bankacılık ürünlerinde karşılaşılan zorluklar çoğu zaman teknik olmaktan çok ürün ve uyum kaynaklıdır. Rıza akışında kullanıcının kaybedilmesi, erişilen verinin amacı aşacak biçimde kullanılması ve hata ya da kesinti durumlarında müşteriye net bilgi verilememesi bunların başında gelir. Ödeme emri başlatma hizmetinde üstlenilen sorumlulukların, itiraz ve iade senaryolarının sözleşmelerde açıkça düzenlenmesi de gerekir. Hesap hizmeti sağlayıcıları arasındaki erişilebilirlik ve performans farklılıkları da deneyimi etkileyebileceğinden, izleme mekanizmaları ve alternatif akışlar önceden planlanmalıdır.

Temel fikir: Açık bankacılıkta rekabet avantajı, veriye erişimden çok o veriyle müşteriye sağlanan somut faydadan ve güven veren bir deneyimden doğar.

Sonuç

Ortak altyapı, genişleyen hizmet kapsamı ve netleşen yükümlülüklerle Türkiye'de açık bankacılık, fintech'ler için ölçeklenebilir ürünler geliştirmeye elverişli bir zemin sunuyor. Başarı ise lisans, teknoloji ve ürün stratejisinin birlikte kurgulanmasına bağlı. Teknolojik Entegrasyon ve Dijital Dönüşüm hizmetimizle API entegrasyonlarından ürün kurgusuna kadar destek sunuyor, lisans boyutunu Lisanslama ve Regülasyon Danışmanlığı ekibimizle birlikte ele alıyoruz. Projenizi konuşmak için ön görüşme talebi oluşturabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki veya mali görüş niteliği taşımaz. Güncel mevzuat için ilgili otoritelerin resmi yayınları esas alınmalıdır.